|
Folio (25,5 x 40 cm). 4 delen in 2 uniforme volumes. Vol. 1: Pp. (28), pp. 1- 160; (8), 1-160, (22). Vol. 2: Pp. (18), 161 – 360; (4), 363 – 479, (83). Met 4 titelbladen, 4 frontispices, 9 uitsl. kaarten / plattegronden en 107 kopergravures buiten de tekst, waarvan 38 uitslaand of dubbel-pagina groot en 69 vol-pagina groot. Uniform (gerest.) kalfsleer, ruggen met 6 nerven. Oude rugbekleding volume 2: 7 compartimenten waarvan 5 met vergulde fleurons, 1 met verguld II. Deel en 1 met blindgestempelde titel.
Collationering: Oud Rome: (2), *6, †41, (2), **2, (1), A-T4, V3,X1. (Noot: A3 is twee maal aanwezig, met en zonder de tekstgravure; gezien het catchword is blad X ongetwijfeld blad V4).
Nieuw Rome I: (2), †2, ††1, **2, ***2, *X1, *V21, X-Z4, Aa-Yy4.
Nieuw Rome II: (1), Zz4, Aaa- Ooo4, Ppp-Zzz2, Aaaa-Mmmm2 (Noot: tekst van Ooo4 en Ppp1 is identiek).
Kennet: *4, **1, A-Z4, Aa-Mm4, Nn1 (Noot: blad Oo (Printwyzer voor d’Aaloudheden) is ingebonden bij Oud Rome, voor **2).
Vingerafdruk identiek aan STCN 170402.
Vol. 1 bevat Oud Rome - met op pp. 119-160 de verhandeling over de Oude of antyke Schilderyen - en het werk van Basil Kennet. Vol. 2 bevat de beide delen van Nieuw Rome.
Het werk van François Jacques Deseine / Desseine (- 1715) verscheen oorspronkelijk in 1690 bij Thioly in Lyon als : “Description de la ville de Rome en faveur des étrangers... par F. D. P.”. De Nederlandse vertaling (van Nieuw Rome) is van W.V.R. = Willem van Ranouw (1673 – 1724), niet alleen poëet/ taalkundige, maar ook medicus, zonderling en burgemeester van Franeker ( Cf Van der Aa 16, 68; NNBW 10, 778).
Oud Rome bevat tevens de Antyke Schilderyen, een vertaling van Pietro Santi Bartoli’s “Le pitture antiche del sepolcro de Nasonii”.
Het werk van Basil Kennet (1674 – 1715) verscheen in 1696 (London, Swall) als “Romae antiquae notitia, or, the antiquities of Rome”; voor Halma werd het vertaald door Willem Séwel (1654 – 1720), auteur van het belangrijke Nederlandse standaardlexicon “Nederduitsche Spraakkunst” en o.a. ook vertaler van Flavius Josephus (Cf Van der Aan XXI, 635-6). Kennet’s werk wordt standaard tezamen met het werk van Deseine aangetroffen en dan meestal ingebonden bij Oud Rome. Ook de STCN, afgaande op hun collationering, beschouwt Kennet als onderdeel van het werk van Deseine. Overigens willen wij hier wel opmerken dat we het idee hebben dat de esoterische collatie-formulering van de STCN ontworpen is door een (of meerdere) scholastici die zich een nieuwe, veel efficiëntere, Champollion waanden, maar wel te vaak Kuifje en de 7 Kristallen Bollen hadden gelezen. De vraag is wel of Halma zelf dit ook als een zelfstandig werk beschouwde omdat Kennet’s werk een eigen collationering en paginering heeft, in tegenstelling tot de continue collationering en paginering van Oud en Nieuw Rome. Bovendien is voor het werk van Kennet een andere kwaliteit papier gebruikt dan voor het hoofdwerk; bij Kennet zijn vele bladen wat gebruind en met papier-gerelateerde vlekken, hoewel er opeens ook opmerkelijk frisse witte bladen tussen zitten.
De meer gedetailleerde inhoudsopgave van de 2 volumina :
Vol. 1: a. Oud Rome: Pp. (28), pp. 1- 160 (blad A3 dubbel aanwezig – met en zonder de tekstgravure) + frontispice, 5 uitsl. kaarten/plattegronden (van Italië en Rome), 7 uitsl./ dubbel-pagina grote gravures (waarbij van 2 wschl. de zijkanten zijn afgesneden), 46 vol-pagina gravures; het onderdeel Antyke Schilderyen bevat daarnaast 15 platen met 35 kopergravures.
b. Aaloudheden: (8), 1- 260, (22) + frontispice, 3 uitsl. kaarten & 15 kopergravures buiten de tekst (waarvan 10 uitslaand dan wel dubbel-pagina groot.
Vol. 2: a. Nieuw Rome 1: Pp. (18), pp. 161 – 360 + frontisp. , 1 uitslaande kaart van Rome (57 x 70 cm) & 18 kopergravures buiten de tekst (waarvan 15 dubbel-pagina groote en 3 vol-pagina gravures.
b. Nieuw Rome 2: (4), pp. 363 – 479 (blad 3O4 dubbel aanwezig, zowel als 3O4 als met signatuur 3P1), (83) + frontisp. & 6 (dubbel-pagina grote) kopergravures buiten de tekst. In dit deel ontbreekt de kaart van Italië. De illustraties van Nieuw Rome werden gegraveerd in opdracht van Koenraad Ruisch, burgemeester van Leiden; aan hem is dan ook Nieuw Rome opgedragen. Oud Rome werd opgedragen aan Nicolaes Witsen, Regeerend Burgermeester en Raad der Stad Amsterdam.
De twee delen zijn opnieuw gebonden, met nieuwe schutbladen. Voor de bekleding van de platten is het oude (ten dele beschadigde) leer gebruikt, evenals voor de rug van volume 2. De restauratie is zeer vakkundig uitgevoerd. Helaas is de binder wat slordig omgesprongen met de volgorde en de plaats binnen de banden van de gravures Zo zijn de gravures nr. 3 en 4 van het Oude Rome al in het voorwerk ingebonden en wordt nr 20 pas aangetroffen t.o. p. 120 van het werk van Kennet. Bij het Oude Rome worden in de Kaart- en Printwyzer 58 gravures vermeld. De facto blijken dat er 61 te zijn omdat de nrs 15, 33 en 49 elk uit 2 gravures blijken te bestaan. In totaal ontbreken van de gravures helaas de nummers 5, 27 en 29. In deel 2 van Nieuw Rome ontbreekt helaas de kaart van Italië. Van de uitsl. gravures 8 (t.o p. 24) en 30 (t.o. p 68) zijn de zijkanten afgesneden op normale pagina-breedte. Voor het overige is het werk volledig. Hierbij mag worden opgemerkt dat complete exemplaren van dit werk, met alle gravures, zeldzaam zijn (ook bij bibliotheek-exemplaren). Begrijpelijk, want door de schoonheid en het grote aantal der gravures is dit bij uitstek een boek om beplunderd te worden; de kwaliteit der gravures, vooral de stadsgezichten, doet vaak nauwelijks onder voor die van Piranesi. Alle kopergravures en kaarten / plattegronden sterke afdrukken.
Naast de grote gravures buiten de tekst is het werk ook versierd met 45 kopergravures in de tekst, waarvan de meeste 13,5 à 15,5 bij 19,5 cm (1/3 tot ½ pagina) groot zijn.
Kopergravures van Oud Rome van Joh. Goeree, P. Sluiter/Sluyter, J. van Vianen en J. de Later. De meeeste gravures in Nieuw Rome, voor zover niet van Bartolius (1635 – 1700) van J. Kruyl, maar ook van Livyn (Lieven) Kruyl. De fraaie uitslaande kaart van Rome (57 x 70 cm) van J. Baptist Falda (gegraveerd door Van Vianen), die – met Goeree - ook verantwoordelijk was voor de frontispices van de Aaloudheden, Oud Rome en Nieuw Rome 1. Alle kaarten (en een deel der gravures) stammen echter uit het werk van Joannes Georgius Graevius “Thesaurus antiquitatum Romanarum” (François Halma, Utrecht 1694-99). De beide delen van Nieuw Rome en de Aaloudheden met identieke titelvignetten van Caspar Luyken, het titelvignet van Oud Rome van Goeree en Vianen.
In het deel van Oud Rome een uitslaande kaart van Italië (45 x 58 cm), een fraaie uitslaande bird’s eye view van de eeuwige stad en in Nieuw Rome 1 de even fraaie uitslaande kaart van Rome van Falda.
Daarnaast eindvignetten en vele gedecoreerde 8-regelige initialen. Alle titelbladen in rood en zwart gedrukt en met gegraveerd titelvignet.
Oud Rome heeft een Printwyzer voor het hoofdwerk, voor het gedeelte over de Antyke Schilderyen en voor het werk van Kennet. Nieuw Rome heeft Printwyzers voor beide delen en een verklaring der gravures van deel1. Oud en Nieuw Rome en het werk van Kennet hebben elk een eigen inhoudsopgave. De gezamenlijke alfabetische index voor Oud en Nieuw Rome is te vinden als besluit van deel 2 van Nieuw Rome, terwijl het werk van Kennet een eigen alfabetische index heeft.
Beide volumina in zeer goede conditie en stevig gebonden. Desalniettemin: hier en daar in de marges, en buiten tekst of illustraties, kleine – gerepareerde – wormgaatjes en enkele scheurtjes, spaarzaam een watervlek, marges van 5 bladen versterkt, zoals hiervoor opgemerkt de gebruinde en gevlekte bladen in het werk van Kennet, en uiteraard: nieuwe schutbladen en de ontbrekende kaart van Italië in Nieuw Rome.
Provenance St. Paulus Abdij Oosterhout.
Schitterend werk, uitbundig geïllustreerd, met (vrijwel alle) illustraties en kaarten, stevig gebonden en in excellente conditie.
|
